Suwalski Park Krajobrazowy (SPK) utworzony 12.01.1976 r. jako pierwszy park krajobrazowy w Polsce, położony jest na Pojezierzu Wschodniosuwalskim należącym do Pojezierza Litewskiego. Obejmuje Zagłębienie Szeszupy i tereny otaczające jez. Hańcza (najgłębsze jezioro w Polsce). Leży na obszarze 4 gmin - Jeleniewo, Wiżajny, Przerośl i Rutka-Tartak województwa podlaskiego. Powierzchnia parku wynosi 6284 ha (62,8 km2), w tym około 60% stanowią użytki rolne, 24% lasy , 10% wody , 4% bagna i 2% pozostałe grunty. Duże, otwarte przestrzenie odsłaniają rzeźbę polodowcową, która jest najcenniejszym walorem parku.

Suwalski Park Krajobrazowy , podobnie jak cała pn.-wsch. Polska, należy do mazurskiej dzielnicy klimatycznej. Ze względu na wysunięcie na pn. wsch. (zaznaczają się tu wpływy mas powietrza arktycznego i kontynentalnego ) i znaczne wyniesienie nad poziom morza obszar SPK i tereny bezpośrednio do niego przyległe należą do najchłodniejszych obszarów kraju. Okres wegetacyjny trwa tutaj zaledwie ok. 180 dni (w centralnej Polsce ok. 220 dni). Okres zalegania pokrywy śnieżnej wynosi ok. 100 dni (wyjątkowo nawet 160 dni), liczba dni z przymrozkami - 130-150, z mrozem -50-60. Zima jest mroźna i długa (dwukrotnie dłuższa niż w zach. części kraju), wiosna - opóźniona i chłodna, a lato - krótkie i upalne. Średnia temperatura roczna wynosi ok. +6°C, a średnie temperatury stycznia i lipca odpowiednio -5°C i +17°C. Ekstremalne temperatury zanotowane w tym rejonie wynoszą +36°C i -38°C. Przeważają wiatry zachodnie i południowo-wschodnie. Roczna suma opadów uzależniona jest od rzeźby terenu i wynosi przeciętnie ponad 600 mm.

Na terenie SPK znajdują się 4 rezerwaty przyrody, 4 użytki ekologiczne oraz 28 pomników przyrody.
 
REZERWATY PRZYRODY
 
"Głazowisko Bachanowo nad Czarną Hańczą" - rezerwat przyrody nieożywionej (geologiczny), utworzony w 1972 roku obejmujący obszar 0,98 ha, na którym znajduje się około 10 tys. głazów narzutowych, spośród których kilka osiąga obwód 6,0 – 8,7 metra. Pochodzą one z rozmycia gliny zwałowej przez wody lodowcowe oraz rzecznolodowcowe i rozmieszczone są w dolinie rzeki Czarnej Hańczy. Na głazach stwierdzono liczne gatunki porostów, m.in. typowe dla terenów górskich. Rezerwat stanowi własność prywatną i jest użytkowany jako pastwisko, co zabezpiecza głazowisko przed zarośnięciem przez drzewa i krzewy. Tereny łąkowe porastają liczne gatunki roślin motylkowych, w miejscach bardziej uwilgotnionych spotykane są różne gatunki storczyków. Rezerwat znajduje się w południowo – zachodniej części Parku, na stoku doliny Czarnej Hańczy.
 
"Głazowisko Łopuchowskie" - rezerwat przyrody nieożywionej (geologiczny), utworzony w 1988 roku na powierzchni 16,06 ha. Obejmuje obszar wyjątkowy na całym Niżu Europejskim pod względem ilości i rozmiarów nagromadzonych tutaj skandynawskich głazów narzutowych, tworzących głazowisko powierzchniowe. Obszar rezerwatu w 2/3 powierzchni porasta młody las mieszany, pozostała część użytkowana jest głównie jako pastwisko. Stwierdzono tu ponad 200 gatunków roślin naczyniowych, a na głazach spotykane są rzadkie gatunki porostów. Rezerwat znajduje się środkowej części Parku, w obrębie dwóch z siedmiu ułożonych równolegle wałów morenowych zlokalizowanych na wschód od jeziora Hańcza

"Jezioro Hańcza" - rezerwat przyrody wodno – krajobrazowy utworzony w 1963 roku, obejmuje obszar Jeziora Hańcza o powierzchni 305 ha. Najgłębsze jezioro na Niżu Północnoeuropejskim (108,5 m) o I klasie czystości i charakterze α- mezotroficznym. W jego wodach występują rozległe podwodne łąki tworzone przez różne gatunki ramienic (Chara sp.). Faunę bezkręgową reprezentują m.in. skorupiaki stenotermiczne (chłodno i tlenolubne). Jest  to jezioro typu sielawowego, stwierdzono w nim występowanie 24 gatunki ryb, w tym bardzo rzadkich: głowacza pręgopłetwego (Cottus poecilopus), głowacza białopłetwego (Cottus gobio), strzebli potokowej (Phoxinus phoxinus).  Jezioro zajmuje głęboką rynnę, wyżłobioną w wyniku działalności lodowca i wód podlodowcowych, znajdującą się w zachodniej części Parku.
 
"Rutka" - rezerwat krajobrazowy, utworzony w 2001 roku na powierzchni 49,06 ha, obejmuje liczne obiekty wyjątkowe pod względem krajobrazowym i przyrodniczym, takie jak: unikalne w skali kraju głazowisko (bruk lodowcowy), kompleks łukowato ułożonych wzgórz morenowych oraz jezioro wytopiskowe Linówek. Teren rezerwatu to przede wszystkim łąki i pastwiska w obrębie których stwierdzono 267 gatunków roślin. Większość gatunków rzadkich i chronionych związana jest z torfowiskiem przejściowym znajdującym się przy brzegu jeziora Linówek.

UŻYTKI EKOLOGICZNE
 
Jeglówek – jezioro wytopiskowe (pow. 13,5 ha, głęb. 25,5 m) wchodzące w skład kompleksu jezior szurpilskich, otaczających Górę Zamkową. Nazwa jez. pochodzi od litewskiego słowa egle - świerk. Posiada ono bardzo urozmaiconą linię brzegową z licznymi zatokami, półwyspami i wyspami. Jest objęte programem reintrodukcji troci jeziorowej i innych rzadkich gatunków ryb.
 
Szurpiły – jezioro wytopiskowe (pow. 82,0 ha, głęb. 46,8 m) wchodzące w skład kompleksu jezior szurpilskich, otaczających Górę Zamkową. Jest to drugie (po Hańczy) co do wielkości i głębokości jezioro SPK. Jez. Szurpiły otaczają gliniaste wały moren czołowych i moren martwego lodu. Posiada ono bardzo urozmaiconą linię brzegową z licznymi zatokami, półwyspami i wyspą Pustelnią. Jest objęte programem reintrodukcji troci jeziorowej i innych rzadkich gatunków ryb.
 
Kojle - jezioro (pow. 19,38 ha, głęb. 20 m) wchodzące w skład kompleksu jezior kleszczowieckich. Ma silnie rozwiniętą linię brzegową z malowniczymi zatokami i półwyspami, otoczone lasami porastającymi piaszczyste, kemowe wzgórza. Jest objęte programem reintrodukcji troci jeziorowej i innych rzadkich gatunków ryb.
 
Perty - jezioro (pow. 21,56 ha, głęb. 30 m) wchodzące w skład kompleksu jezior kleszczowieckich. Ma silnie rozwiniętą linię brzegową z malowniczymi zatokami i półwyspami, otoczone lasami porastającymi piaszczyste, kemowe wzgórza. Niegdyś stanowiło jeden akwen z jeziorem Kojle, obecnie przedzielone są wąskim zabagnionym przesmykiem. Objęte programem reintrodukcji troci jeziorowej i innych rzadkich gatunków ryb.
 
POMNIKI PRZYRODY
 
Pomniki przyrody – stosunkowo niska lesistość terenu Parku oraz brak większych powierzchni starodrzewów w istniejących obecnie lasach decyduje o szczególnie ważnej roli przyrodniczej i krajobrazowej występujących tutaj starych, dorodnych drzew. Dlatego 16 pojedynczych drzew oraz 2 grupy drzew objęto ochroną jako pomniki przyrody. Wiele z nich znajduje się w parku podworskim w Starej Hańczy oraz w okolicy Dzierwan. Prawdopodobnie niektóre (np. jesion w okolicy Jaczna) „pamiętają” czasy gdy królowała tutaj puszcza. Z krajobrazem Suwalszczyzny nierozerwalnie związana jest obecność głazów narzutowych, przyniesionych przez lodowiec ze Skandynawii. Spośród nich 10 jest pomnikami przyrody. Z niektórymi związane są ciekawe legendy (np. o Jegli i Żaltisie). Niekiedy pełniły one rolę naturalnych „słupków granicznych” wyznaczających obszary poszczególnych puszczy (np. „Głaz Graniczny” nad jeziorem Hańcza dzielący niegdyś Puszczę Merecką i Przełomską)

Źródło: http://www.spk.org.pl/